Schaamtecultuur

Gisteren een driedelige prekenserie begonnen over het Bijbelboek Nehemia. Ik ben er vrij blanco aan begonnen, waarbij de grootste worsteling is om je te ontdoen van de traditionele gereformeerde “heilshistorisch” en/of de moderne “Nehemia als model voor (christelijk) leiderschap” manier van uitleg (waarom je je daarvan zou willen ontdoen is een onderwerp voor een ander blogje). Ik heb het hele boek uitgeprint en ben gaan zitten lezen met potlood en highlighter in de hand.
Het boek Nehemia gaat over de herbouw van de muren van Jeruzalem rond 443 voor Christus. Nehemia was schenker in het hof van de Perzische koning, maar nadat hij had gehoord van de ellende waar het restant van Israël in verkeerde is hij teruggegaan om leiding te geven aan het project.
Wat mij vrij snel opviel was de reden waarom Nehemia zo geraakt werd door de toestand waarin het volk verkeerde. Het is een thema dat, in de eerste hoofdstukken van Nehemia, veelvuldig aan de orde komt. Dat thema is schaamte. De grootste ellende van Israël was dat “ze het mikpunt van spot” zijn geworden. Zo had ik het nog nooit gezien. En je gaat dan verder nadenken en lezen over dat thema. Ik ben een artikel tegengekomen van drs. Jan Gerrit Duinkerken, die een zogenaamde Trendmail schreef voor Agapé. Hier het artikel. Ik citeer er uit:
Van oudsher heeft West-Europa een schuldcultuur. En ook dat heeft zijn invloed op de manier waarop wij het evangelie lezen en verkondigen. Centraal staat daarin dat we ons schuldig voelen en weten, omdat we wetten (van God) overtreden. De oplossing is vergeving, van God en andere mensen.
Wat we uit het oog zijn verloren is dat Jezus ook de schande van het kruis heeft gedragen (Hebr.12.2). Naast verlossing van onze schuld, heeft Jezus ook alle schaamte voor ons gedragen.

Onze cultuur is van oudsher een schuldcultuur, en door die bril lezen we ook de Bijbel. Schuld heeft te maken met een overtreding van morele normen en waarden. Het is iets persoonlijks, iets wat zich alleen in het hart van een persoon kan afspelen: Ik ben schuldig, ik vraag vergeving, ik ben niet meer schuldig. Je kunt schuldig zijn, en daarmee afrekenen, zonder dat er een andere mens aan te pas komt.
Schaamte gaat over hoe je staat in relatie tot de andere personen om je heen. Je maatstaf is niet een wet of een regel, maar de mening van een ander. Je doet wat van je verwacht wordt, en, wanneer je daarin faalt, ben je beschaamd.
Duinkerken beweert dat we een schaamtecultuur aan het worden zijn. Daarom vindt de kerk het nu zo moeilijk om het evangelie te brengen in onze cultuur. Vroeger wist men dat iedereen een zondaar was, de “schuldboodschap” kon landen. Nu kom je nauwelijks mensen tegen die geplaagd worden door schuldbesef. Dominees maken het niet meer mee dat iemand een gesprek wil met als probleem “ik ben schuldig”.
Maar goed – dan is het (leuk) verrassend dat schaamte een belangrijk thema van Nehemia (b)lijkt te zijn. Ik ben benieuwd hoe dat probleem in het verhaal aangepakt wordt. Voor mij dus een ontdekkingstocht.
Ik hoop dat de gemeente met mij mee kan en wil gaan.
De eerste signalen zijn gunstig.

Advertenties

2 responses to “Schaamtecultuur

  • Trijntje

    Ik heb dat meer gehoord, dat we overgaan van een schuldcultuur naar een schaamtecultuur.
    Zit vast ook wel iets in.
    Het is met dit soort veranderingen wel zo dat die niet overal in de samenleving op dezelfde manier verlopen.
    Op de Alphacursus en als e-coach bij de cursus van waaromjezus.nl kom ik beide tegen, mensen die kampen met soms onnodige schuldgevoelens, mensen die zich enorm schamen voor iets wat ze hebben gedaan; of beide verenigd in één persoon.
    Over Nehemia, wat mij altijd bijzonder aanspreekt zijn de gebeden die hij uitspreekt, schietgebed en uitgebreid gebed, je komt ze beide tegen.

  • Henk Algra

    In ‘Ik wou dat ik kón geloven’ (1993!) plaatst ds. Wim Rietkerk drie stellingen waarvan zéker de eerste aardig is als aanvulling:
    * Schuldgevoelens zijn in veel gevallen geen symptomen van schuld, maar van schaamte.

    Vervolgens laat ds. Rietkerk zien hoe onze samenleving verschuift van aandacht voor de schuld naar aandacht voor de schaamte, de faalangst. Schaamte wordt volgens hem een barriëre die ons van God gescheiden kan houden.

    “In 9 van de 10 gevallen in onze tijd is schuldgevoel geen gevoel dat past bij objectieve schuld, maar bij schaamte.”

    We noemen het dus vaak schuld, maar het is meestal schaamte….

    Daarna gaat hij in op het gegeven dat schuld en schaamte ieder een eigen en van elkaar te onderscheiden genezingsweg vragen.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: