Het westen en Afrika

Op Schiphol kocht ik een paar boeken om mee te nemen naar Ghana (je moet toch wat doen met de boekenbonnen die je krijgt als je ergens een lezing houdt).

Onder andere heb ik “The State of Africa” door Martin Meredith meegenomen. Het is nu ongeveer 50 jaar geleden dat veel Afrikaanse landen hun onafhankelijkheid kregen, en dit boek geeft een kort historisch overzicht van de periode net voor de onafhankelijkheid en hoe het met de landen gegaan is sindsdien. Het is een zeer leesbaar boek, en bevat veel informatie over wat er gebeurd is en de personages die erbij betrokken waren. 

Ik heb nu alleen het eerste deel gelezen, maar ik begrijp dat Meredith niet alle schuld voor wat er in Africa mis is gegaan bij de westerlingen zal leggen. Hij pakt de Afrikaanse machthebbers (ook) hard aan.

Maar toch. Wat mij opvalt bij het lezen over de aanloop tot onafhankelijkheid in veel van deze landen (Egypte, Agerije, Congo, Kenia, Zuid Afrika b.v.) is de snelle tendens van het westen om geweld te gebruiken om haar belangen veilig te stellen. Het lijkt alsof er, in de eerste instantie, naar de wapens gegrepen werden om problemen en conflicten op te lossen.

Geldzucht, macht en racisme leken de houding en reactie van het westen te bepalen met betrekking tot de colonien  in Afrika.

Toen Afrika opgedeeld werd, en de landsgrenzen bepaald werden, werd dat gedaan zonder dat men een idee had van hoe de landen geografisch of qua bevolkingsgroepen er uit zagen. Het was, voor een groot deel, terra incognita. Lord Salisbury, toentertijd de Minister President van Engeland, maakte deze opmerking: “We have been giving away mountains and rivers and lakes to each other, only hinderd by the small impediment that we never knew exactly where they were.” (Wij zijn bezig geweest bergen, rivieren en meren aan elkaar toe te wijzen, niet gehinderd door het onbelangrijke feit dat we niet wisten waar ze lagen.)

De vernedering die veel Afrikanen moesten ondergaan was groot. In de meeste gevallen kregen zwarte Afrikanen helemaal geen kans om zich te ontwikkelen, of mee te profiteren van de economische voorspoed van die tijd. Patrice Lumumba, de eerste zwarte Minister President van de Congo, zei tegen Koning Boudewijn van Belgie in zijn eerste speech na de onafhankelijkheid: “We are no longer your monkeys.” (Wij zijn jullie apen niet meer.)

Het lukte niet veel Afrikanen om rustig op deze dingen te reageren. Begrijpelijk. Geweld voedde geweld. Nelson Mandela van Zuid Afrika was een voorbeeld van iemand die dat wel probeerde. Hij was bereid om alles te doen om de Zuid Afrikaanse samenleving te ontregelen, ten einde en eind te brengen aan de apartheid, maar dan zonder geweld. Pas als niets, maar dan helemaal niets, lukte, grepen ze naar de wapens.

Toen Mandela veroordeeld werd tot levenslang, hield hij een lange en indrukwekkende speech. Onder andere zei hij: “They (the white government) set the scene for violence by relying exclusively on violence with which to answer our people and their demands.” (De blanke regering heeft het climaat voor geweld geschapen door de keus te maken alleen met geweld de eisen van ons volk tegemoet te komen.)

Ik ben geen historicus. Dat maakt het lastig voor mij om te kunnen oordelen of Meredith het verhaal goed weergeeft. Ik ga er even van uit dat het, in de grote lijnen klopt.

De gedachte die bij mij naar boven komt is: waarom gebruikt het westen zo vaak geweld om problemen op te lossen en haar belangen veilig te stellen? Dat zie je nu ook weer gebeuren in de strijd tegen het terrorisme. Wij bombarderen de boel eerst plat, pas daarna willen we praten.

Terwijl onze cultuur het meest beinvloed is (geweest) door christelijke en bijbels normen en waarden. Het is schokkend, als je er over na denkt, hoe weinig effect ons geloof heeft gehad op ons handelen.

Ik weet dat dit niet het hele verhaal is. Er zijn allerlei nuanceringen aan te brengen. Maar toch.

Ik ben benieuwd of jullie hier gedachten over hebben.

Maar let op: ik schiet je overhoop als je het niet met me eens bent.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: